Auteur Topic: Het betere proefstrookje.  (gelezen 892 keer)

Offline Erik van der Harst

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 371
Het betere proefstrookje.
« Gepost op: 8 februari 2021, 17:05:18 »
Het standaard proefstrookje met bijvoorbeeld 5 x 1 seconde geeft 1-2-3-4-5 (uiteraard). Het probleem hiermee is dat van de 1e naar de 2e de belichtingstijd verdubbelt (+1 stop) terwijl van de 4e naar de laatste met nog maar 1/4 stop is. Dus meestal zijn de 1e 2 veel te licht en de laatste 3 bijna hetzelfde.

Het betere proefstrookje heeft een konstant verschil van een halve stop, de faktor is dan wortel 2, ongeveer 1.4. Dit geeft "diafragma" waarden: 1-1.4-2-2.8 en 4 sekonden.

Dit kan je heel aardig benaderen met een 2-1-1-2-2 belichtingsreeks. Zet de timer op een kwart van de tijd die je denkt nodig te hebben dus 5 sekonden als je denkt 20 sekonden.

Belicht nu als volgt: (2-1-1-2-2)

1e - timer 2 x geeft 10 sekonden
2e - stukje afdekken, timer 1 x geeft 15
3e - weer stukje afdekken, timer 1 x geeft 20
4e - nog een stukje afdekken, timer 2 x geeft 30
2e - laatste stukje afdekken, timer 2 x geeft 40

dus dan heb je 10-15-20-30-40 wat heel aardig lijkt op de halve stop reeks van 10-14-20-28-40, in ieder geval een stuk beter dan de standaard 10-20-30-40-50.

Het kost wat oefenen maar de proefstrookjes zijn een stuk bruikbaarder.
If it ain´t broke don´t fix it

Offline MacSimski

  • Analoog liefhebber
  • ****
  • Berichten: 2.364
  • Gelukkig blijft dit boeien
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #1 Gepost op: 9 februari 2021, 00:07:58 »
dit zal werken als je met stops in de doka werkt. dat doe ik persoonlijk niet, of pas als ik een juiste tijd gevonden heb en een meer bruikbare belichtingstijd wil. temeer omdat mijn klok niet met verdubbelingen werkt, maar in secondes of tienden daarvan. zou de klok wel in sluitertijden werken, dan had je dit probleem ook niet lijkt me
--
kan het uit elkaar? Mooi!

Offline srdlm

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 902
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #2 Gepost op: 9 februari 2021, 08:41:10 »
Dit zal inderdaad het makkelijks werken met een F-stop timer.
Ik heb ooit zo'n timer gehad, werd het ultiem gereedschap genoemd, maar ik kon niet overweg met de gebruikers interface en heb deze weer verkocht.
Was een kloon van de RH Design F stop timer.
Zoals MacSimski doe ook ik de de stroken met telkens vast oplopende seconden, 2-4-6-8-enz.
Wel moet ik eens iets bedenken om telkens dezelfde plek van het beeld steeds langer te belichten en niet de verlopende tijden over een strook van het beeld te laten verlopen.
Dit kan soms lastig zijn om de juiste tijd te bepalen.
Vriendelijke groeten, Hans

Offline Ree

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 566
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #3 Gepost op: 9 februari 2021, 08:59:28 »
Dit is voor het eerst dat ik lees dat er een "standaard" proefstrookje bestaat. :)  Ikzelf ben eea met "trial and error" aan het ontdekken, en ben op een hele andere procedure uitgekomen. Ik vind Erik's verhaal erg logisch omdat die "stops" niet voor niets verzonnen zijn en het geeft meer houvast dan secondes.

Mijn procedure is nogal anders, maar ik leer graag. Ik stel mijn diafragma dusdanig dat de f waarde hoog genoeg is en ik een helderheid zie waarvan ik weet dat ik ongeveer 20 seconden moet belichten.  Dan belicht ik eerst het hele strookje 10 seconden. Daarna bedek ik een klein stukje (2,5 cm), belicht drie seconden, en herhaal dit een keer of acht.

In Erik zijn "taal" belicht ik dus ongeveer met 3, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1. Mijn strookje is 2,5 bij 18 cm. Een vakje is dus ongeveer 2,5 bij 2,5 cm.

De kans dat je er helemaal naast zit, is bij Erik's procedure veel kleiner, maar ik zit met mijn zeer beperkte ervaring in twee van de drie keer wel in één keer goed. Mijn ervaring is dat je drie seconden echt goed ziet, dus het tellen is goed te doen en ik heb voor mijn gevoel wel wat meer precisie.

Zoals gezegd vind ik Eriks verhaal wel logisch. Misschien moet ik als volgt gaan belichten (in secondes): 10, 2, 2, 3, 3, 4, 4. Dan zit er ongeveer precies een factor 1,2 tussen iedere stap. Twee stappen geeft dan een volledige stop. Of draaf ik nu door?



Offline srdlm

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 902
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #4 Gepost op: 9 februari 2021, 09:36:29 »
De "standaard" methode is zoals jij, ik en de meesten het toepassen, grove schatting van starttijd en deze telkens met een vaste tijd verlengen, bv 2 seconden.
Je kunt de methode van Erik ook gebruiken, maar dan zit je wel telkens te rekenen met factor wortel 2 (1,4)
Dit ligt meer in het idee zoals je film meer of minder belicht in stops.
Ik denk wel dat dit het handigst werkt als je dan ook een timer hebt waarmee dit makkelijk kan zoals de door mij reeds genoemde F-stop timer.
De een zweert erbij maar ik kon niet overweg met dat ding.
Vriendelijke groeten, Hans

Offline Cor

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 294
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #5 Gepost op: 9 februari 2021, 10:25:03 »
misschien is deze handig  : ?

http://www.film-and-darkroom-user.org.uk/forum/showthread.php?t=12132

heb zelf een F stop timer van R&H en zou het lastig vinden om weer terug naar een "normale" timer te moeten gaan, heb bovenstaande app vluchtig bekkekn, en die zou in ieder geval de Fstop tijden geven, die je dan weer op je eigen timer moet instellen.

groet,

Cor

Offline MacSimski

  • Analoog liefhebber
  • ****
  • Berichten: 2.364
  • Gelukkig blijft dit boeien
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #6 Gepost op: 9 februari 2021, 10:51:23 »
het heeft er ook mee te maken dat ik vrijwel alleen verlopen papier gebruik, en dus niet weet wat de gevoeligheid is. ik heb ook een klok met aangeknoopte lichtsensor, maar daar valt met steeds wisselend papier niet mee te werken.

stops hebben mijns inziens ook niet zoveel nut, aangezien je slechts zelden je belichting aanpast met het diafragma zoals je dat met een camera wel doet: bewegingsonscherpte of scherptediepte. meestal zet je je vergroterlens op de sweet spot om  de beste verhouding te krijgen tussen optische kwaliteiten en praktische belichtingstijd.

maar ieder zijn ding hoor.  :D
--
kan het uit elkaar? Mooi!

Offline Erik van der Harst

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 371
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #7 Gepost op: 9 februari 2021, 17:21:21 »
Mijn verhaal was blijkbaar niet helemaal duideijk, waar ik over stops praat is dat alleen om het verschil in belichting tussen de 2 proefstrookjes aan te geven. Bij de belichtiing van het "betere" proefstrookje blijft de timer op dezelfde stand staan. De truc is de 2-1-1-2-2 belichting, dus voor de 1e belichting de timer 2x laten lopen. de volgende 2 1 keer en de laatste 2 weer 2 keer.
If it ain´t broke don´t fix it

Offline srdlm

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 902
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #8 Gepost op: 9 februari 2021, 18:26:23 »
Het verhaal was mij wel duidelijk Erik  :)
Een dezer dagen als ik in de doka sta zal ik het ook eens proberen.
Je moet wel alert zijn bij de afzonderlijke stroken. De ene keer een keer belichten dan weer twee keer.
Maar je gaf al aan dat het enige gewenning nodig heeft.
Sowieso bedankt voor het delen van je idee ^^

Er is overigens ook een app die precies de tijd berekend al is dit niet jouw insteek.
https://www.digitaltruth.com/apps/f-stop/
« Laatst bewerkt op: 9 februari 2021, 18:33:48 door srdlm »
Vriendelijke groeten, Hans

Offline Cor

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 294
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #9 Gepost op: 10 februari 2021, 09:47:49 »
het heeft er ook mee te maken dat ik vrijwel alleen verlopen papier gebruik, en dus niet weet wat de gevoeligheid is. ik heb ook een klok met aangeknoopte lichtsensor, maar daar valt met steeds wisselend papier niet mee te werken.

stops hebben mijns inziens ook niet zoveel nut, aangezien je slechts zelden je belichting aanpast met het diafragma zoals je dat met een camera wel doet: bewegingsonscherpte of scherptediepte. meestal zet je je vergroterlens op de sweet spot om  de beste verhouding te krijgen tussen optische kwaliteiten en praktische belichtingstijd.

maar ieder zijn ding hoor.  :D

Het idee van F-stops in de doka is meer als concept bedoeld; je gaat niet aan je diafragma van je vergroter lens draaien tussen de verschillende belichtings stappen van je test strook.

Het doel is als je een test strook maakt elke volgende stap met een gelijke extra hoeveelheid licht belicht zodat het eenvoudiger wordt om met een strookje de juiste (of in ieder geval in de buurt) belichting van je vergroting te bepalen

Zie bv

https://film.kolve.org/wp-content/uploads/2019/09/104eb65e-a0b9-4fc0-bdad-60d5939e8718-838-0000044f45fce6a1.png

en 

https://film.kolve.org/darkroomdiy/f-stop-timer/

Als je er een beetje aan gewend bent is door drukken en tegen houden in F stops ook makkelijker, maar dan is natuurlijk een programmeerbare F stop timer ideaal.

Maar ieder zijn ding inderdaad.

Groet,

Cor

Offline Kwibus

  • Nieuw
  • *
  • Berichten: 11
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #10 Gepost op: 1 september 2021, 23:36:15 »
Gegroet,


Door een belichtingstijd op te splitsen in meerdere deelbelichtingen ga je meermaals de onnauwkeurigheden optellen. Die ontstaan door opstarten en uitdoven van de gloeilamp, door onnauwkeurigheden van de tijdschakelaar (bij korte tijden is die onnauwkeurigheid procentueel groter). Daarenboven hebben fotografische materialen last van het zogenaamde itermittentie-effect, en ook nog eens van het Schwarzschildeffect (dat laatste speelt natuurlijk ook bij het maken van proefstroken met een grijswig).

Offline Cor

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 294
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #11 Gepost op: 2 september 2021, 10:01:32 »
Gegroet,


Door een belichtingstijd op te splitsen in meerdere deelbelichtingen ga je meermaals de onnauwkeurigheden optellen. Die ontstaan door opstarten en uitdoven van de gloeilamp, door onnauwkeurigheden van de tijdschakelaar (bij korte tijden is die onnauwkeurigheid procentueel groter). Daarenboven hebben fotografische materialen last van het zogenaamde itermittentie-effect, en ook nog eens van het Schwarzschildeffect (dat laatste speelt natuurlijk ook bij het maken van proefstroken met een grijswig).

In theorie allemaal waar, maar in mijn praktijk niet echt een probleem, het is tenslotte een test strook, een deel van de gehele print, en het brengt mij vrij snel naar een goede afdruk, soms al in een keer. Het interpreteren van de natte teststrook is een veel grotere variabele, en daar komt denk ik ervaring bij kijken, veel doen dus,

groet,

Cor

Offline Mono

  • Analoog liefhebber
  • ****
  • Berichten: 4.939
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #12 Gepost op: 2 september 2021, 10:58:13 »
Dit ^ wou ik ook gaan zeggen, maar ik had het niet beter gekund. 
Wie bang is om te vragen schaamt zich om te leren.

Offline Cor

  • Vaste bezoeker
  • ***
  • Berichten: 294
Re: Het betere proefstrookje.
« Reactie #13 Gepost op: 2 september 2021, 11:26:27 »
Nog even ter aanvulling: een F-stop proefstrook wordt gemaakt met afzonderlijke belichtingen per gelijke "vlak" bv: 4, 5.6, 8, 11, 16 sec (1/2 stop stappen, meestal gebruik ik 1/4 stops), als de belichting bepaald wordt op 5.6 sec, dan belicht je de hele print ook op 5.6 sec, en als het goed is (alle mogelijke fouten blijven hetzelfde) is er dan geen verschil in belichting, en is het proefstrook vlakje gelijk aan hetzelfde gebied in de grotere print.

groet,

Cor